A   A   A

Zaprawianie bulw ziemniaka

Udostępnij
Każde zabiegi w ochronie roślin wymagają z czasem poszukiwania nowych i bardziej przyjaznych środowisku i zapotrzebowaniu odbiorców formulacji. Dlatego idąc w tym kierunku, Firma Bayer CropScience, dorównując europejskim przepisom legislacyjnym, ochronie środowiska, potrzebom rynku i zaleceniom stworzyła nową formulację zaprawy o nazwie Prestige Forte 370 FS (stosowana jest w dawce 60 ml środka/100 kg sadzeniaków).

Zarejestrowano ją na rynku w Polsce już po koniec 2007 roku, natomiast w handlu jest dostepna już od tej wiosny. Prestige Forte 370 FS jest to również 2-składnikowa zaprawa różniąca się od poprzedniej tylko inną proporcją substancji aktywnych. W nowej formie zawiera ona 120 g imidachloprydu oraz 250 g pencykuronu - w 1 litrze środka.

Rynek zapraw nasiennych jest obecnie prężnie rozwijającą się gałęzią w dziale środków ochrony roślin. Głównymi odbiorcami jest Europa i kraje Ameryki Północnej. W najbliższych latach przewiduje się dalszy rozwój zapraw fungicydowo-insektycydowych oraz biologicznych (umieszczanie na materiale nasiennym mikroorganizmów zwalczających patogeny ziemniaka). Największy sektor zużycia zapraw obserwuje się w zbożach (aż 100 % wzrost zużycia zapraw w kukurydzy) oraz ziemniakach i rzepaku. Tendencje obserwowane w Polsce są zgodne ze światowymi - zaprawy insektycydowe i fungicydowe postrzegane są jako skuteczny, bardziej chroniący środowisko sposób ochrony rośliny (ze względu na małą ilość subst. aktywnej i cieczy roboczej w przeliczeniu na 1 ha). Powodem tego działania jest od wielu lat bardzo duże, wręcz czasami nieuzasadnione zużywanie środków ochrony roślin (nalistnych i doglebowych) w Europie i świecie. Nadmierne stosowanie środków ochronnych powoduje szeroko idące zmiany w środowisku, przede wszystkim zatrute gleby i wody. Na plantacjach ziemniaka w Holandii, Belgii i Francji zużywa się czasami w ciągu roku nawet do 12 kg substancji aktywnej (w całokształcie- herbicydy, insektycydy, fungicydy, desykanty) na ha uprawy.
Modna obecnie polityka proekologiczna burzy więc te działania i prowokuje do ograniczania zużycia środków ochrony roślin (m. in. w tzw. programach integrowanej ochrony), stosowania środków biologicznych oraz wykorzystywania opracowanych komputerowych systemów wspomagania decyzji w zwalczaniu agrofagów.
W uprawie ziemniaka zaprawianie sadzeniaków jest skutecznym sposobem zwalczania szkodników i chorób występujących od wczesnych faz rozwoju roślin.

Zaprawy chemiczne w porównaniu do innych środków stosowanych w ochronie roślin są:
- ekologiczne", w pewnym tego słowa znaczeniu, gdyż chodzi tu stosowane ich w bardzo niskich dawkach substancji biologicznie czynnej na hektar (na 100 kg sadzeniaków przypada 0,8 - 1,5 l roztworu rozpylonej cieczy roboczej)
- niskiej klasy toksyczności
- bardzo skuteczne i łatwo ulegające biodegradacji.

Zaprawa Prestige Forte 370 FS i Prestige 290 FS jest jedynym zarejestrowanym na rynku krajowym, uniwersalnym środkiem ochrony ziemniaka, rozwiązującym problem szkodników (stonka, mszyce, szkodniki glebowe - w tym drutowce i pędraki) oraz chorób ziemniaka (zwalcza ryzoktoniozę - głownie formę gnicie kiełków, częściowo ogranicza parch ziemniaka). W składzie zawiera insektycyd - imidachlopryd oraz fungicyd -pencykuron. Imidachlopryd jest insektycydem systemicznym, który wkrótce po wysadzeniu bulw ziemniaka tworzy warstwę ochronną bulw i skutecznie niszczy larwy gryzące - drutowce i pędraki. W trakcie wzrostu młodych roślin pobierany jest przez korzenie i krąży wraz z sokami rośliny chroniąc przed owadami gryzącymi (stonka ziemniaczana) oraz ssącymi (mszycami) - głównymi wektorami chorób wirusowych ziemniaka. Badania wieloletnie przeprowadzone w Boninie pozwalają stwierdzić że ochrona (w dawce 100 ml/100 kg bulw na plantacjach nasiennych oraz przed szkodnikami glebowymi na plantacjach ziemniaka jadalnego), przed mszycami działa do 10-12 tyg. od posadzenia (w późniejszym okresie wymagane są zabiegi nalistne środkami mszycobójczymi), przed stonką utrzymuje się całą główną część sezonu wegetacyjnego, do 12-13 tygodni od posadzenia, w glebie natomiast redukuje natomiast 60-70% drutowców w okresie 4 tygodni po posadzeniu. W produkcji ziemniaka jadalnego i przemysłowego Prestige 290 FS stosuje się w dawce 75 ml/100 kg bulw - chroni wtedy doskonale przed stonką ziemniaczaną, ogranicza uszkodzenia bulw powodowane przez drutowce i pędraki, redukując populacje szkodników. Druga substancja biologicznie czynna fungicyd - pencykuron (występujący w preparatach Monceren 250 FS i Monceren 12,5 DS). Czynnik ten doskonale chroni młode kiełki ziemniaka przed najbardziej szkodliwą formą rizoktoniozy, gniciem kiełków. Fungicyd ten działa kontaktowo na powierzchni bulw chroniąc przed rozwojem grzyba (wzrostem grzybni i kiełkowaniem sklerocji) znajdującego się na powierzchni bulwy jak i przed infekcją grzybni z gleby. Pozostałe środki na bazie substancji czynnej mankozeb (patrz tabela), podobnie jak pencykuron chronią kiełki sadzeniaków, ale tylko przed ryzoktoniozą ziemniaka.

Choroby i szkodniki ziemniaka bardzo często przyczyniaja się do niskiej ekonomicznej opłacalności produkcji ziemniaka. W czasie wschodów ziemniak jest narażony na atak różnych agrofagów, najgroźniejsze z nich to choroby - rizoktoniozę ziemniaka i szkodniki glebowe, drutowce i pędraki. Na roślinach ziemniaka rizoktonioza występuje w trzech formach, jako: zgnilizna kiełków, próchnienie podstawy łodyg i ospowatość bulw. Każda z trzech form rizoktoniozy występuje w innym terminie i na innym organie rośliny. Jedną z najbardziej szkodliwych postaci tej choroby jest zgnilizna kiełków. Właściwy proces chorobowy zaczyna się w wierzchołkowej części kiełka. Grzyb szybko rozwija się w młodych podatnych komórkach rośliny. Najpierw pojawiają się brunatne plamy, które następnie powiększają się i kiełki zamierają. Obumieranie kiełków występuje przed wschodami roślin ziemniaka. Zbyt głębokie sadzenie ziemniaków może prowadzić zazwyczaj do nasilenia procesów chorobowych: nierównomiernych wschodów, opóźnień w rozwoju roślin, a także obecności na plantacji roślin jednopędowych - co występuje w przypadku, gdy pozostałe kiełki zostaną zniszczone. Roślina broni się wytwarzając kiełki wtórne (reakcja rośliny na zniszczenie pierwszych kiełków). Kiełki te są jednak słabsze i dając w rezultacie słabe rośliny i dużo niższy, zdrobniały i zdeformowany plon.

Bardzo ważne w obecnym czasie jest kontrolowanie nowo zakładanych plantacji ziemniaka (na byłych ugorach, wieloletnich uprawach motylkowych i użytkach zielonych) na obecność larw sprężyków (drutowców) i pędraków. Przed uprawą ziemniaka trzeba wykonać analizę gleby na obecność larw - przyjmując próg szkodliwości dla drutowców 11 larw/m2 powierzchni pola oraz pędraków 4 szt. na 1 m2. W bulwach ziemniaków obserwuje się żer zewnętrzny i nieregularne kanały wewnętrzne w miąższu zanieczyszczone odchodami. Produkt taki jest dyskwalifikowany pod względem jakości, jeśli ziemniaki są przeznaczone do przetwórstwa (frytki i czipsy) oraz nisko oceniany przy ziemniakach jadalnych (głębokie i liczne otwory średnicy ok. 2 mm).

W okresie letnim do strat plonu przyczynia się także żerowanie stonki ziemniaczanej. Jej szkodliwość objawia się przede wszystkim wysoką płodnością chrząszczy (samic) i żarłocznością larw oraz niszczeniem dużej części asymilacyjnej liści. W latach masowego występowania może dochodzić do tzw. gołożerów, czyli całkowitego zniszczenia liści. Straty plonu spowodowane gołożerami dochodzą skrajnie do 70%. W optymalnych warunkach występowania stonki zniszczenie już 15% powierzchni liści powoduje obniżenie plonu o ok. 7 t/ha. Przy zastosowaniu zaprawy łączonej (insektycydowo-fungicydowej) Prestige 290 FS rolnik nie musi obserwować roślin i obecności na nich chrząszczy składających jaja. Pomijane są także zabiegi nalistne (przynajmniej 2 w sezonie). Zaprawa (imidachloprid) chroni rośliny od wschodów, chrząszcze zimowe eliminowane są już w trakcie próbnych żerów na liściach. Objawia się to w obserwacji licznymi martwymi chrząszczami w redlinach, które zostały porażone działaniem insektycydu. Na plantacjach nasiennych bardzo duże znaczenie ma zwalczanie mszyc ziemniaczanych, wektorów chorób wirusowych. Choroby wirusowe są głównym aspektem dyskwalifikacji plantacji nasiennych a zarazem wiąże się to z poniesionymi stratami ekonomicznymi uprawy. Zaprawianie sadzeniaków zaprawą Prestige 290 FS (w dawce 100 ml na 100 kg bulw) pozwala rolnikom uniezależnić się od warunków pogodowych, częstym kontrolowaniem plantacji na obecność mszyc oraz bardzo wcześnie zabezpiecza plantację.
Technika zaprawiania ziemniaków jest bardzo ważnym zabiegiem mającym wpływ na skuteczność pokrycia bulw preparatem a zarazem na skuteczność wykonanego zabiegu. W przypadku zaprawy Prestige Forte 370 FS i Prestige 290 FS jest to metoda zaprawiania sadzeniaków na półsucho (mokro) w trakcie sadzenia.

Zaprawianie w trakcie sadzenia zdobywa coraz większe uznanie wśród producentów ziemniaków. W EU jest to podstawowy sposób stosowanie tej metody, mimo wysokich kosztów związanych z zakupem nowoczesnego urządzenia do zaprawiania (zaprawiarki). W dużych gospodarstwach w Polsce jest już dostępna do użycia zaprawiarka do zapraw płynnych prod. Aporo Poznań, którą rozprowadza firma Bayer CropScience sp. z o. o. przy okazji oferowania swoich produktów (zapraw Prestige 290 FS i Monceren 250 FS). Posiadanie takiej zaprawiarki jest jednak uzasadnione ekonomicznie przy dużym areale ziemniaka i to głównie w gospodarstwach specjalistycznych. Najlepszą jakość zaprawienia uzyskuje się stosując 30-50 l cieczy roboczej na 1 ha, to odpowiada 75-100 ml zaprawy Prestige w 1,5 - 2 l wody na 100 kg ziemniaków.

Wcześniejsze badania prowadzone w IHAR w Boninie, jeszcze nad prototypem tej zaprawiarki, wykazały wysoką jej przydatność i niezawodność działania. Ze względu na różnorodność stosowanego w Polsce sprzętu do sadzenia ziemniaków, testowana zaprawiarka ma charakter uniwersalny i można ją zamontować na każdym typie sadzarki w celu aplikacji zaprawy wewnątrz sadzarki (w koszu zasypowym). Aplikacja w koszu zasypowym polega na naniesieniu zawiesiny preparatu na sadzeniaki w miejscu ich podbierania przez przenośnik taśmowo-czerpakowy - jeden rozpylacz wirowy opryskujący bulwy przesuwające się na przenośniku.

W warunkach gospodarczych, jeśli rolnicy nie posiadają zaprawiarek, możliwe jest zaprawienie bulw w koszu zasypowym za pomocą opryskiwacza ręcznego. Należy wtedy odpowiednią dawkę środka -zaprawy (60 ml w przypadku Prestige Forte, 75 lub 100 ml zaprawy Prestige 290 FS) rozpuścić w 2 l wody i rozprowadzić na 100 kg sadzeniaków. Ziemniaki muszą być przesypywane małymi warstwami grubości ok. 20 cm aby dokładnie pokryć bulwy. Należy także pamiętać, że ziemniaki zaprawione użyte mogą być wyłącznie do sadzenia i nie można ich przeznaczać na cele konsumpcyjne i na paszę dla zwierząt.

Tabela 1. Wpływ zaprawiania sadzeniaków zaprawą insektycydowo-fungicydową na występowanie niektórych agrofagów ziemniaka.

"

Zaprawa

Dawka preparatu na 100 kg bulw

Liczba chrząszczy stonki ziemniaczanej w dniach od sadzenia

Bulwy uszkodzone przez drutowce (%)

Bulwy z objawami ospowatości R.solani (%)

70

80

90

100

110

Prestige 290 FS

75 ml

6

4

5

11

23

3,7

3,2

Prestige 290 FS

100 ml

4

3

3

7

15

2,0

2,4

Prestige Forte 370

60 ml

3

4

7

14

37

3,9

3,1

Kontrola

-

39

62

34

46

137

23,4

47,5

Tabela 2. Preparaty zalecane do wiosennego zaprawiania bulw ziemniaka (wg zaleceń IOR i stron bieżących MRiRW 2010 www.minrol.gov.pl

Lp

Nazwa zaprawy

substancja aktywna

Dawka środka na

100 kg bulw

Dawka wody na 100 kg bulw

Sposób zaprawiania

1

Manconex 80 WP

html.tpl